Home > Duurzaamheid > Special: Renovatie > Casus: Optopper

Optoppen van kantoorgebouw: Superstrakke
black box geeft 'boost' aan Rotterdam

Voorheen een anoniem, monotoon, karakterloos pand. Nu een eyecatcher in de Rotterdamse Wijnhaven. Bovendien van een leegstaand kantoor naar een gebouw dat geheel verkocht en verhuurd is. Voor de ingreep was het 18 meter hoge kantoorgebouw aan de Posthoornstraat een blokkendoos tussen belendende gebouwen. Architect Joris Lüchinger ‘sandwichste’ het constructief nog waardevolle gebouw tussen een fraaie plint van twee bouwlagen en een optopping van drie lagen. Dit laatste in de vorm van een lichte, superstrakke doos van glas en Kingspan gevelpanelen.

Joris Lüchinger: “Echt zwart en dankzij de verfijnde ribbel in de panelen oogt het als een levende gevel. Je ziet in het licht een heel mooi effect. We hadden dit met het meest chique en dure gevelmateriaal niet mooier kunnen maken. De optopping ziet er dankzij vorm, kleur en detaillering fraai uit. Natuurlijk, het is een ingreep achteraf op een bestaand gebouw, maar zowel plint als optopping zijn helemaal gedetailleerd op het bestaande gebouw waardoor het één geheel is geworden.”


  

Soms is er het toeval dat dingen bij elkaar brengt. Zo ook bij dit project. Eigenlijk was het uitgangspunt een opfrisbeurt, maar zijn ervaringen in New York - waar hij een tijd heeft gewoond - bracht hem op het optoppen als gevolg van de druk op de schaarse grond, in combinatie met een aanpak van de begane grond en 1e etage. “Het is uiterst economisch om er een paar bouwlagen op te zetten. In een stad als Rotterdam begint de prijsdruk van binnenstedelijke grond ook zichtbaar te worden. Eveneens is het in Nederlandse steden daarom economisch aantrekkelijk om gebouwen op te toppen. Er staan in Rotterdam veel kantoorpanden die uit de wederopbouw periode in de jaren ’50 en ’60 stammen. Een relatief beperkte hoogte, maar een robuust skelet op een zware fundering. Ideaal om daar als architect met een lichtgewicht constructie een aantal verdiepingen op te plaatsen. Voor verdichting van steden is dit een uitgelezen mogelijkheid. Ik had het gevoel hiermee een soort nieuwe ontwikkeling van gebouwrenovatie te starten.”

Omslag

Het toeval wilde ook dat in het ontwikkelingsproces bleek dat het gebouw z’n dwarsstabiliteit aan de belendende gebouwen ontleende. “Dat was een bouwkundige tegenvaller. Een groot deel van het budget moest naar stalen schoorconstructies voor de benedenverdiepingen en de daarboven gelegen vier bouwlagen, pas dan kon er een opbouw op. Grote vraag was hoe wij het concept van optoppen overeind konden houden nu er ook schoorconstructies nodig waren. Het betekende dat wij nóg creatiever moesten zijn met een intelligente maar niet te ingewikkelde opbouw. Alleen met een slim ontwerp met goede detailleringen en kostenbeheerst materiaalgebruik konden wij het plan realiseren. We hadden al lichtgewicht constructies op het oog, maar toen ook de kosten gingen meespelen was dat het moment dat Kingspan Duurzame Bouwsystemen in beeld kwam. Eerlijk is eerlijk, voor mijn zelfstandigheid als architect werkte ik bij een gerenommeerd architectenbureau waar Kingspan bijna een ‘scheldwoord’ was. We wisten dat het economisch, duurzame gevelbeplating is, maar er was de gedachte van een industrieel ogend materiaal. Niets is minder waar, zo is gebleken bij dit project. Het is een fantastisch mooie gevel geworden. Iedereen is super tevreden.”

Uitgangspunt van de architect was een strakke zwarte doos; met aan de voorgevel een glazen wand, zijkanten van zwarte gevelpanelen en achter te openen deuren met Franse balkons voor de benodigde ventilatie. “Essentieel is de detaillering. Dragende kolommen lopen exact van onder naar boven door, hoek-elementen zijn zo minimaal dat het glas tot in de hoek doorloopt, en de optopping ligt ook precies in één vlak met de bestaande gevel. Het is een mooie egale huid. En de doos heeft een geweldige uitstraling, omdat die zo zwart en strak is. Geweldig dat een opdrachtgever het lef heeft gehad om zoiets met een gebouw te willen doen. Welstand was direct enthousiast. Eigenlijk is het verbazingwekkend dat er sindsdien niet meer panden zo zijn opgetopt. Maar dat is de economische tijd.”

Luisteren naar architect

In elk geval geeft Joris Lüchinger dit project regelmatig op als voorbeeld tijdens zijn colleges aan studenten. In de eerste plaats vanwege het economische voordeel van optoppen. Maar ook vanwege het effect op het eindresultaat van een goede detaillering. En zeker ook dat met een gering budget toch een hoogwaardig materiaalgebruik mogelijk is.

Lüchinger besluit: “Ik had Kingspan panelen niet eerder toegepast. Gelet op mijn eerste ervaring en het feit hoe Kingspan Duurzame Bouwsystemen zich ontwikkelt - ze luisteren naar de architect - is dat idee van minimalistisch industrieel uiterlijk helemaal verdwenen. Als je dit type gevelmateriaal op de juiste wijze toepast en zorgvuldig detailleert, krijg je de beoogde uitstraling. Het gaat als architect in een project vaak om een paar belangrijke keuzes die je maakt. Die moeten goed zijn en die moet je in het bouwproces tot de limiet bewaken. Dan krijg je een kostenbeheerst object met een geweldige uitstraling.” En dat is geen toeval…

Lees hier het in Bouwwereld gepubliceerde artikel over dit project.